Kościół ewangelicki św.Jana Chrzciciela - Świętochłowice

Budowa kościołów na Górnym Śląsku wymuszona była gwałtownym rozwojem przemysłu i w związku z tym napływem rzeszy robotników na tereny dzisiejszych śląskich miast. Podobnie było w przypadku Świętochłowic i budowy kościoła ewangelickiego. Początkowo ewangelicy ze Świętochłowic korzystali z kościoła Elżbiety w Chorzowie. Później nabożeństwa zaczęto odprawiać w dawnej szkole przy ulicy Wyzwolenia. Dzięki pomocy księcia Guido Henckel von Donnersmarcka, który między innymi podarował parcelę pod budowę świątyni, prace ruszyły w 1900 roku. Książę chciał, aby kościół był zwrócony frontem do pobliskiej Dyrekcji Kopalń i Hut Donnersmarcków przy ulicy Katowickiej. 

Autorem projektu był saski architekt Memminger z Merseburga. W czasie budowy wniesiono pewne poprawki do planu autorstwa architekta z Tarnowskich Gór – Nixdorfa. Dostosował on pewne niuanse do górnośląskich warunków.

Neogotycką, ceglaną świątynię po dwóch latach budowy poświęcono w grudniu 1901 roku.

Kościół ewangelicki św. Jana Chrzciciela posiada strzelistą, wysoką wieżę, oraz cztery mniejsze wieżyczki. Wnętrze jest skromne, wyposażone w drewniany ołtarz i ambonę. 

Dekoracją są secesyjne witraże. 9 stycznia 1902 roku przy kościele założono chór. Następnie wybudowano budynek plebanii i rozpoczęto starania o założenie cmentarza. Teren z przeznaczeniem pod cmentarz przy ul. Szpitalnej poświęcono 1 maja 1910 roku, dzięki ks. Friedrich Schwenckerowi.

22 września 1910 roku Konsystorz Śląskiej Prowincji Kościelnej we Wrocławiu, edyktem powołał do życia parafię ewangelicką w Świętochłowicach. W 1912 roku rozbudowano plebanię o małą i dużą salę parafialną, które służyły licznym (około 10) stowarzyszeniom i związkom działającym przy parafii.

Wydawano pismo ewangelickie „Kirche und Heimat”. Przy kościele działały między innymi organizacje: Oddział Towarzystwa Polskich Ewangelików, Stowarzyszenie Niewiast, Związek Młodzieży. W czasie I i II wojny światowej zginęło wielu parafian ze Świętochłowic. Po 1945 roku wielu ewangelików było represjonowanych podobnie jak Górnoślązaków. Pochowano ich w zbiorowej mogile na cmentarzu ewangelickim. Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Świętochłowic parafianie pełnili dyżury w obronie kościoła i plebanii. Ważną rolę odegrał wówczas proboszcz ks. Loepold Raabe, którego imieniem później nazwano plac, na którym znajduje się kościół.

Przy kościele nadal działają liczne organizacje, które współpracują z europejskimi parafiami protestanckimi głównie w Niemczech. Ważną rolę odegrała parafia w latach 80 XX wieku, kiedy to była miejscem zagranicznej pomocy humanitarnej dla mieszkańców.

(źródło: swietochlowice,luteranie.pl)

Fragment mapy z 1913 roku

Kopalnia Szombierki - Bytom

Początki kopalni „Hohenzollern” - Szombierki, to 28 marca 1854 roku, kiedy to szychtmistrz Joschonek dokonał odkrycia złóż węgla, 300 m od kościoła św.Małgorzaty. 14 grudnia 1855 r. Urząd Górniczy nadał Joschonkowi pole górnicze „Hohenzollern” o pow. 1 033 137 m kw.

Z braku odpowiednich środków finansowych Joschonek nie mógł wybudować kopalni, dlatego odsprzedał swoje udziały E.Kramerowi z Rozbarku. Ten z kolei sprzedał je bankierowi bytomskiemu Friedländerowi. Właścicielką gruntów była wówczas hrabina Johanna Schaffgotsch. W 1865 roku Spółka Schaffgotschów odkupiła od bankiera pozostałe udziały stając się jedynym właścicielem.

Budowę kopalni rozpoczęto 15 listopada 1869 roku drążeniem szybu Kaiser Wilhelm (Krystyna) oraz szybu odwadniającego „Hohenzollern” (Ewa). Uroczyste otwarcie kopalni miało miejsce 8 lipca 1873 roku. Początkowo szyb Krystyna zgłębiony był do 104,6 m, a ostatecznie do poziomu 510 m. 5 września 1873 roku rozpoczęto wydobycie z pokładu Maria. W 1880 r. węgiel wydobywano z 3 pokładów Florentyna, Maria i Waleska. Rozpoczęcie drążenia kolejnego szybu Kaiser Friedrich (Teresa) nastąpiło w lipcu 1888 roku. 9 grudnia 1890 roku szyb Teresa był gotowy do użytku. Tego samego roku przy szybie Teresa uruchomiono sortownię.

Na kopalni pracowano wówczas 12 godzin dziennie. Początkowo przewietrzanie kopalni odbywało się w sposób naturalny szybami wydechowymi Krystyna i Teresa. Szybami wdechowymi były: szyb Ewa, Janina i Jerzy.

Szyb wentylacyjny Georg (Jerzy) położony był między Kolonią Zgorzelec, a Hutą Zygmunt. Prawdopodobnie zlikwidowano go przed 1922 rokiem.

W 1885 roku wybudowano budynek cechowni. Wiosną 1888 roku szyb Ewa przystosowano do jazdy ludzi głębiąc go do poziomu 250 m. Magazyn materiałów i warsztaty wybudowano w 1890 roku. Kolejny szyb Gemander (Janina), który był wentylacyjnym zgłębiono w 1894 r. Dzięki wprowadzaniu nowoczesnych maszyn i urządzeń, uruchamianiu nowych poziomów wydobywczych, wydobycie kopalni w 1880 roku wynosiło 233 tys.ton. W 1897 roku wybudowano łaźnię dla 700 górników, którą rozbudowano w 1921 r. W 1898 roku przy szybach wydechowych zabudowano wentylatory typu „Rateau”, które tłoczyły powietrze do kopalni. Na własne potrzeby w 1901 roku przy kopalni uruchomiono elektrownię zakładową.

W 1904 r. przy granicy z Godulą wybudowano kolejny szyb „Sommer” (Jadwiga), przy którym znajdowała się odkrywka piasku stosowanego do podsadzki hydraulicznej.

Wprowadzając w 1907 r. lampy karbidowe wyeliminowano olejowe. Aby zwiększyć wydobycie w 1913 roku przebudowano szyb Ewa na wydobywczy, a szyb Krystyna w 1920 r. zgłębiono do poziomu 340 m. Od 1882 do 1922 r. kopalnia była częścią zakładu „ Paulus Hohenzollern”.

W tym czasie zajmowała 17,1 km kw. powierzchni. Po podziale Śląska w 1922 roku kopalnia „Hohenzollern” pozostała w Niemczech. W 1922 roku wybudowano budynki dyrekcji i markowni. W 1924 roku pracę rozpoczęła brykietownia o wydajności 150 tys. ton brykietów rocznie. Od 1928 roku na ścianach pracowały maszyny wrębowe. W okresie międzywojennym działało 5 szybów wydobywczych.

W 1929 roku przy szybie Krystyna postawiono nową wieżę wyciągową basztową o konstrukcji stalowej, ryglowanej, nitowanej przypominającej młot - pyrlik. Elewację wieży wyłożono czerwonym klinkierem. Na wieży w 1933 roku zainstalowano jedną z najmocniejszych maszyn wyciągowych w Europie o mocy 240 tys. kW. Maszyny pochodziły z zabrzańskiej Huty Donnersmarck i wyposażone były w silniki szwajcarskiej firmy Braun-Bovery. Zainstalowana w 1928 roku miała moc 2400 KM, a w 1933 roku 3262 KM. Elektryczne maszyny wyciągowe zainstalowano na wysokości ok. 40 m. i napędzały koła o średnicy 7 metrów. Sama wieża ma 57 m wysokości i 7 stalowych pomostów, skomunikowanych za pomocą dwubiegowych schodów.

W latach 30-tych przy szybie Ewa wybudowano bunkier na urobek o pojemności 800 ton.

W 1939 roku pracę rozpoczęła płuczka o wydajności 100 t na godzinę.

W 1882 wprowadzono na kopalni oświetlenie elektryczne zasilane prądnicą prądu stałego 110 V.

W 1883 roku po raz pierwszy w Europie zastosowano pod ziemią elektrowóz firmy „Simens” oraz wprowadzono przewóz łańcuchowy o napędzie elektrycznym. Dzięki tym nowinkom ostatni koń opuścił kopalnię 8 lutego 1913 roku.

Po wojnie kopalnię przemianowano na Szombierki i przemianowano również nazwy szybów.

W czasie działań wojenny kopalnia nie odniosła większych szkód i już 1 marca 1945 r. rozpoczęto ponownie wydobycie. Na kopalni pracowało wówczas 1680 osób. W 1949 roku było to już 5 tys. osób. Wydobycie stopniowo zwiększano, a poziom wydobycia z czasów wojny osiągnieto w 1950 r.

1 stycznia 1970 r. połączono kopalnię Szombierki z kopalnią Karol w Orzegowie. Wykonano wówczas wiele inwestycji poprawiających ciągłość i wydajność pracy oraz bezpieczeństwo.

W 1971 r. uruchomiono stację sejsmiczną, która prognozowała stan zagrożenia tąpaniami.

Niemcy eksploatując kopalnię pozostawili pod miastem Bytom filary ochronne, których nie wolno było wybierać. Eksploatacja tych filarów rozpoczęła się w 1949 r. i miała negatywne skutki dla miasta. Osiadanie terenu dochodziło do 1,6 m. Do roku 1980 wydobycie było na poziomie 2,1 mln t rocznie, a w 1992 r. już zaledwie 850 tys. ton. Kopalnia powoli kończyła swoje istnienie. W 1993 r., 1 września kopalnię Szombierki przyłączono do kopalni Centrum pod nazwą Centrum-Szombierki.

Ostatnią tonę węgla wydobyto szybem Ewa 6 marca 1996 r. Od początku istnienia kopalni, czyli od 1873 r. do 1996 r. na kopalni wydobyto 149 mln ton węgla. Z początkiem 1997 roku rozpoczęto likwidację obiektów na terenie kopalni demontując urządzenia przy szybie Janina, rozbierając wieżę szybową i wieżę ciśnień. Do 1999 roku zlikwidowano komin kotłowni, sortownię, płuczkę, cechownię, domy mieszkalne. W listopadzie 1999 r. wysadzono szyb Teresa. Pozostawiono szyb Krystyna i Ewa. Szyb Krystyna jest obecnie cennym zabytkiem poprzemysłowym.

W kościele Wniebowstąpienia Pańskiego przy ul. Wyzwolenia 85 wisi obraz św.Barbary który trafił tu z likwidowanej cechowni kopalni Szombierki.
(źródło: Historia Szombierek - J.Larisch, Z biegiem Bytomki - L.Kłos, E.Wieczorek)

Mapa z 1930 roku

Suchogórski Labirynt Skalny - Bytom - Sucha Góra

Suchogórski Labirynt Skalny utworzono na mocy uchwały Rady Miasta Bytomia z 2008 roku.

Znajduje się na pograniczu Bytomia i Tarnowskich Gór. 

Główne wejście jest od ulicy Prywatnej w Suchej Górze.

Obejmuje on obszar około 20 ha, na którym przeszło sto lat temu prowadzono wydobycie metodą odkrywkową limonitu oraz dolomitu. 

W wyniki wieloletnich działań górniczych powstały głębokie dolinki, wąwozy, kopce i pagórki. Ukształtowanie terenu dzięki głębokim dolinkom i grzędom skalnym przypomina labirynt, stąd ta nazwa. 

Po zaprzestaniu działalności górniczej teren ten stopniowo opanowywała roślinność. W latach 60-tych XX wieku dokonano na terenie Labiryntu Skalnego nasadzeń różnych gatunków drzew. 

Na obszarze występują głównie drzewa liściaste takie jak: brzoza brodawkowata, lipa drobnolistna, jawor, grab pospolity, jesion wyniosły, klon, buk, dąb czerwony, robinia akacjowa, czeremcha amerykańska. 

Z drzew iglastych występuje głównie sosna pospolita i modrzew europejski. Urozmaiconą rzeźbę terenu opanowała roślinność przemieszczająca się z okolicznych pól i łąk. Szatę roślinną uzupełniają między innymi: chaber łąkowy, babka lancetowata, krwawnik pospolity, lepnica rozdęta, przetacznik, komonica zwyczajna, dziurawiec, skrzyp polny, rezeda żółta. Występują tu również rośliny chronione: dziewięćsił bezłodygowy, dziewięćsił pospolity, storczyk kruszczyk, macierzanka, rozchodnik ostry.

Roślinności z rodziny liliowatych sprzyja podłoże wapienno-dolomitowe. Na nasłonecznionych stokach utworzyły się stanowiska roślin ciepłolubnych.

Spacerując dolinkami i grzbietami pagórków możemy natknąć się na sarny, lisy i dziki występujące na terenie Labiryntu. 

Suchogórski Labirynt Skalny to idealne miejsce na popołudniowe spacery i wypoczynek na łonie natury.

Z Labiryntem Skalnym graniczą Piekarskie Doły, które cechuje podobna roślinność oraz rzeźba terenu. Cały obszar, Suchogórski Labirynt Skalny i Piekarskie Doły to już 50 ha. Władze Bytomia i Tarnowskich Gór wspólnie promują ten ciekawy i urozmaicony powierzchniowo teren.

(źródło: portal bytom.pl)

Mapa z 1883 roku (ORSIP)

Kamieniec - pałac

Kamieniec od 1539 roku należał do rodziny Kokoszów wywodzącej się z Czech. Istniejący w Kamieńcu dwór, Kokoszowie przebudowali w XVI w. na renesansowy zamek. W 1720 roku Kamieniec przejęła rodzina von Löwenckron (bytomskich mieszczan), a jej pierwszy właściciel Martin Scholz von Löwenckron przebudował zamek w barokowy pałac. Otoczył go murem z kamienia łamanego, a pałac przyjął formę prostej, zwartej, dwukondygnacyjnej bryły z niskimi przybudówkami.

Wiosną w 1750 r. Kamieniec wraz z okolicznymi ziemiami nabył hrabia Karol Joseph von Strachwitz (1724-1810). W latach 1772–1773 Strachwitz poprzez przekształcenie lasu założył wokół pałacu angielski park krajobrazowy z altanami. Autorem projektu parku i jego pierwszym opiekunem był mistrz architektury ogrodowej Zahradnik, współtwórca Górnośląskiego Towarzystwa Ogrodniczego. Na terenie 6 hektarowego parku znajduje się wiele ciekawych okazów starych drzew jak: dęby szypułkowe, lipy drobnolistne, buki purpurowe, tulipanowiec amerykański (o obwodzie 395 cm), miłorząb chiński. Strachwitzowie w latach 1872-1873 przebudowali pałac w stylu francuskiego neorenesansu. Zburzono otaczający mur wraz z basztami.

Na wschód od pałacu znajduje się Mysia Wieża, prostokątna budowla z kamienia i cegły.

Początkowo sądzono, że wybudował ją Strachwitz, jednak badania archeologiczne z 2000 roku wykazały coś innego. Ślady budowli sięgają późnego średniowiecza, więc możliwe, że powstała za czasów Kokoszów. W trakcie badań archeologicznych natrafiono na średniowieczny piec, z którego specjalnymi kanałami gorące powietrze przemieszczało się do poszczególnych pomieszczeń ogrzewając je. Odkryto również renesansowa latrynę.

Kolejnym właścicielem pałacu w Kamieńcu był hrabia Günther zu Stolberg-Stolberg, który kupił go w 1890 roku. W 1910 roku dokonano kolejnej przebudowy pałacu w stylu neobarokowym (obecny wygląd).

Pałac wybudowano z cegły, otynkowano, przykryto mansardowymi dachami z lukarnami. Zmieniono kształt szczytów nad ryzalitami. Cała bryła pałacu urozmaicona jest dobudówkami: kaplicą na rzucie koła, czworoboczną wieżą z hełmem kopulastym, okrągłą wieżyczką z hełmem cebulastym.

Od strony północnej, od podwórza pałacu, znajduje się portyk z tarasem, z dwoma figurami lwów trzymającymi kartusze herbowe. Jeden z lwów trzyma herb hrabianki Klary Jadwigi Schaffgotsch, żony hrabiego Güntera zu Stolberg-Stolberg.

Na parterze do dziś zachowały się pierwotne sklepienia kolebkowe. Klatka schodowa przykryta jest przeszkolonym dachem.

W 1910 roku dobudowano kaplicę, którą przykryto kopułą. 

Wnętrze kaplicy urządzono w stylu późnego baroku. Na ścianach zachowały się sztukaterie z ornamentem regencyjnym, a na podłodze wielobarwna marmurowa posadzka. Ołtarz z kaplicy znajduje się obecnie w kościele parafialnym św. Jana Chrzciciela.

W elewację kaplicy wmurowano tablicę z zamieszczoną informacją o fundatorze „ GUNTHERUS / COMES DE STOLBERG – STOLBERG / HOC SACRARIUM AEDIFICAVIT / ARCEMOUE REFECIT / ET AXORNAVIT / A.D. MCMX”. 

Po wojnie z kaplicy zrobiono magazyn i pozbawiono ją wyposażenia.

Dzięki staraniom kurii diecezjalnej, jak również Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, kaplica w 2005 roku odzyskała swój dawny blask.

Na elewacji wschodniej znajduje się wmurowana tablica z dwiema tarczami podtrzymywanymi przez postać męską i kobiecą, oraz zachowanym napisem: JAN KOKORZ /Z/ KAME-CZE/KATERZINA (…) KINGS (…) (odnoszącym się do Jana Kokorza i jego żony Katarzyny von Königsfeld).

Na elewacji zachodniej wmurowano kartusz z herbami Löwenckronów i literami MSVL odnoszącymi się do Martin Scholz von Löwenckron.

Gunther zmarł 6 listopada 1926 r.

Od 1926 do 1944 ostatnim właścicielem był starszy syn Hubert (1890-1960).

Na podstawie Dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z 6 września 1944 r. państwo polskie przejęło majątek Stolbergów.

Obecnie w pałacu mieści się ośrodek rehabilitacyjno-leczniczy dla dzieci.

(źródło: Montes Tarnovicensis, WikiVisually, „Zamki i pałace województwa śląskiego” - Marek Gaworski, „Atrakcje turystyczne ziemi tarnogórskiej i okolic” - przewodnik)

Kalwaria - Piekary Śląskie

Piekarska Kalwaria - Śląska Jerozolima

Pomysł o budowie kalwarii w Piekarach zrodził się w głowie ks. Jana Alojzego Ficka po powrocie z pielgrzymki do Rzymu 
w 1854 roku. Ksiądz Alojzy Ficek był proboszczem piekarskiego Sanktuarium w latach 1826-1862. Planował wybudowanie kalwarii na pobliskim wzgórzu Cerekwica. Aby ten zamysł mógł dojść do skutku, wcześniej należało pozyskać i scalić grunty leżące na terenie wzgórza od różnych właścicieli. Dopiero następca ks. Ficka, ks. Bernard Purkop, który był piekarskim proboszcze w latach 1862-1882, pozyskał cały teren wzgórza. Przystąpiono do rozplanowywania ścieżek i kaplic co wykonał franciszkanin o. Franciszek Władysław Schneider. Ponieważ ojciec Schneider 11 lat przebywał w Jerozolimie doskonale znał układ kalwarii.

W 1869 roku zawiązał się społeczny komitet budowy Kalwarii. Jeszcze tego samego roku wybudowano pierwszą kaplicę. Kolejne pięć kaplic wybudowano do 1882 roku.

Kolejny proboszcz piekarski ks. Leopold Nerlich po powiększeniu terenu pod kalwarię poprzez zamianę gruntów, kontynuował budowę kaplic. Ks. Leopold Nerlich był piekarskim proboszczem w latach 1882-1895. Nadzór nad pracami budowlanymi prowadził mistrz budowlany Karol Ogórek z Szarleja. Kaplice projektował Paul Jackisch z Bytomia. W budowę Kalwarii zaangażowanych było mnóstwo osób, robotników, górników, chłopów, okolicznych hutników, całe rodziny. Mężowie budowali, a córki i żony zapewniały pracującym posiłek. Kobiety wykonywały również prace porządkowe i pomocnicze. Wszyscy pracowali dobrowolnie, dzięki czemu fundusze zebrane na budowę przeznaczone były na materiały budowlane oraz wyposażenie kaplic.

W sumie wybudowano 14 kaplic Drogi Krzyżowej, 15 kaplic różańcowych usytuowanych wzdłuż muru Kalwarii oraz 11 innych kaplic związanych z życiem Chrystusa i jego Matki. Kaplice różańcowe zgrupowano po pięć zgodnie z tajemnicami: radosnymi, bolesnymi i chwalebnymi. Zespół innych kaplic tworzą: Wieczernik, Pałac Annasza, Pałac Kajfasza, Gradusy, Pałac Heroda, kaplica św.Heleny, Grób Matki Boskiej, Brama Wschodnia, most na Cedronie, kaplica księży Nehrilchów, Grota Oliwna. Jedną kaplicę grób Matki Bożej wybudowano w całości z kamienia w stylu syryjskim jako kopiec z kamieni. Największą kaplicą jest Pałac Heroda.

Pomiędzy kaplicami wybudowano 5 ambon-kazalnic z kamienia wapiennego. Aby usprawnić pątnikom przemieszczanie się 
w kaplicach zamontowano drzwi wejściowe i wyjściowe. Kaplice Drogi Krzyżowej posiadają umieszczone w drewnianych krzyżach nad drzwiami kamyki przywiezione z Jerozolimy przez ojca Schneidera w 1887 roku. Zostały one zebrane w miejscach odpowiadających poszczególnym wydarzeniom przedstawionym na stacjach Drogi Krzyżowej.

Na zboczu Kalwaryjskiego Wzgórza, w jego wschodniej części, znajduje się Ogród Oliwny z Doliną Józefata. Ogród obsadzono 42 gatunkami egzotycznych roślin i krzewów. Niestety większość egzotycznych roślin do dziś się nie zachowała. W rejonie ogrodu rośnie między innymi cis pospolity, robinia akacjowa, mahonia pospolita, miłorząb dwuklapowy, iglicznia trójcierniowa, jałowiec płożący, lilak, bukszpan, juka ogrodowa, irga, berberys, winnobluszcz japoński i inne. Na Górze Oliwnej jest drewniana rzeźba Chrystusa modlącego się przed męką.

W pobliżu Ogrodu przepływał dawniej potok Cedron. Niestety w rezultacie prac górniczych prowadzonych w tym rejonie, 
a związanych z budową kopalni Julian, woda zeszła w głąb ziemi i potok od lat 50-tych XX w. jest suchy. Wzgórze Cerekwica stopniowo obsadzono drzewami.

Uroczystej konsekracji kalwarii dokonał ks.Jerzy Kopp, 21 czerwca 1896 roku.

Na szczycie wzgórza, w stylu neogotyckim, wzniesiono w 1896 roku trzynawowy kościół Przemienienia Pańskiego. Zaprojektował go architekt Juliusz Kapacki. Kościół posiada jedną wieżę z sygnaturką. Świątynię wybudowano z cegły palonej, a dach pokryto łupkiem.

Na fasadzie wejścia do kościoła znajduje się Grupa Ukrzyżowania w skład której wchodzi 7 rzeźb.

Po jej lewej stronie w niszy, znajduje się 5 rzeźb „Zdjęcie z krzyża”, a po prawej również 5 rzeźb „Przybicie do krzyża”.

W centralnej części neogotyckiego ołtarza głównego znajduje się obraz Chrystusa na złotym tle. Po obu stronach obrazu umieszczone są rzeźby świętych: Jana Chrzciciela i Jadwigi. Jeden ołtarz boczny poświęcony jest Franciszkowi z Asyżu, drugi Matce Boskiej.

W związku z budową kościoła zastosowano ciekawy fortel. Otóż, władze pruskie nie zgadzały się na wybudowanie drugiego kościoła w Piekarach więc wybudowano go jako połączone trzy kaplice drogi krzyżowej – XI, XII i XIII.

Dzięki temu uzyskało się uzyskać zezwolenie na budowę. Budowa świątyni trwała trzy lata, a rozpoczęła się w 1893 roku. Pierwszą mszę świętą 23 czerwca 1896 roku celebrował o. Władysław Schneider.

U podnóża kalwarii 29 maja 2005 roku odsłonięto pomnika Papieża Jana Pawła II. Fundatorem pomnika jest NSZZ Solidarność Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Pomnik wykonał profesor Zygmunt Brachmański.

Przed I wojną światową na kalwarii odbywały się misteria pasyjne. W ostatnim czasie tradycję tę przywrócono.

(źródło: „Piekary Ślaskie” Jerzy Pawlik, Encyklopedia Piekar Śląskich, „Moje Piekary” Jolanta Kubik)

Potok Cedron

Kościół Przemienienia Pańskiego

Grupa Ukrzyżowania

Cegła z datą rozpoczęcia budowy świątyni

Plan Kalwarii: I-XIV - stacje Drogi Krzyżowej
                        1-5 - Kaplice Różańcowe część Radosna
                        6-10 - Kaplice Różańcowe część Bolesna
                        11-15 - Kaplice Różańcowe część Chwalebna
                        A,B,C,D - bramy wejściowe